Czym jest SPF i jak prawidłowo go stosować?

Czym jest SPF i jak wybrać odpowiedni krem przeciwsłoneczny?

Słońce dodaje nam energii, poprawia nastrój i wspiera produkcję witaminy D. Jednocześnie należy jednak do głównych czynników przyspieszających starzenie się skóry i zwiększających ryzyko jej uszkodzenia. Właśnie dlatego ochrona przed promieniowaniem UV jest ważnym elementem codziennej pielęgnacji skóry – nie tylko podczas letniego urlopu, lecz także w trakcie zwykłych aktywności, takich jak droga do pracy, sport czy spacer po mieście.

Być może na opakowaniu kremu przeciwsłonecznego widzieliście już oznaczenia SPF 30, SPF 50, UVA, Broad Spectrum lub PA++++. Jeśli nie macie pewności, co oznaczają te skróty i jak na ich podstawie wybrać odpowiedni krem przeciwsłoneczny, nie jesteście sami.

Czym jest SPF?

Co oznacza skrót SPF?

SPF to skrót od angielskiego określenia Sun Protection Factor, czyli współczynnik ochrony przeciwsłonecznej. Jest to wartość określająca, jak skutecznie krem przeciwsłoneczny chroni skórę przed promieniami UVB – czyli tymi, które są główną przyczyną oparzeń słonecznych.

Bez ochrony wrażliwa skóra może zaczerwienić się na intensywnym letnim słońcu już po około 10–20 minutach. Jeśli zastosujecie krem przeciwsłoneczny prawidłowo i w odpowiedniej ilości, czas ten może się znacząco wydłużyć.

Warto jednak wiedzieć, że SPF nie określa dokładnego czasu, który można bezpiecznie spędzić na słońcu. Na jego skuteczność wpływa wiele czynników, takich jak:

• intensywność promieniowania słonecznego
• pora dnia
• wysokość nad poziomem morza
• pocenie się
• kąpiel
• wycieranie ręcznikiem,
• ilość nałożonego kremu.

Jak działa SPF?

Krem przeciwsłoneczny tworzy na skórze warstwę ochronną, która pomaga ograniczyć ilość promieniowania UV przenikającego do skóry. W zależności od rodzaju filtrów może odbijać lub rozpraszać promienie UV albo je pochłaniać i przekształcać w nieszkodliwą formę energii.

W efekcie zmniejsza się ryzyko:

• oparzenia skóry
• uszkodzenia komórek
• przedwczesnego starzenia
• powstawania przebarwień

Należy jednak podkreślić, że żaden krem przeciwsłoneczny nie zapewnia 100% ochrony.

Co oznaczają wartości SPF 15, 30 i 50?

Częstym błędem jest przekonanie, że SPF 50 chroni dwa razy lepiej niż SPF 25 albo że SPF 100 zapewnia dwukrotnie większą ochronę niż SPF 50. W rzeczywistości różnice nie są aż tak duże.

Jak widać, im wyższa wartość SPF, tym mniejsza jest różnica w rzeczywistym poziomie ochrony. Dlatego większości osób dermatolodzy zalecają SPF 30 lub SPF 50, przy czym ważniejsze od samej liczby jest prawidłowe nakładanie oraz regularne odnawianie warstwy ochronnej.

UVA a UVB – jaka jest między nimi różnica?

Jednym z najczęstszych błędnych przekonań jest to, że wszystkie promienie słoneczne działają tak samo. W rzeczywistości do powierzchni Ziemi dociera kilka rodzajów promieniowania ultrafioletowego. Z punktu widzenia pielęgnacji skóry najważniejsze są promienie UVA i UVB – a każdy z tych rodzajów wpływa na skórę w inny sposób.

UVB – główna przyczyna oparzeń słonecznych

Promienie UVB działają głównie na zewnętrzne warstwy skóry. To właśnie one powodują:

• zaczerwienienie,
• bolesne oparzenia
• stan zapalny skóry
• uszkodzenie DNA komórek

Ich intensywność jest najwyższa wiosną i latem, szczególnie mniej więcej między godziną 11:00 a 15:00. To właśnie przed nimi chroni wartość SPF podana na kremie przeciwsłonecznym.

UVA – cichy wróg skóry

Promienie UVA przenikają głębiej w skórę niż UVB. W przeciwieństwie do UVB zazwyczaj nie powodują natychmiastowych oparzeń, dlatego często nawet nie zdajemy sobie sprawy z ich działania.

Długotrwała ekspozycja na promieniowanie UVA może przyczyniać się do:

• powstawania zmarszczek
• utraty elastyczności skóry
• przebarwień
• fotostarzenia
• uszkodzenia kolagenu

Promienie UVA przenikają ponadto przez chmury i szyby okienne. Oznacza to, że skóra jest na nie narażona również w pochmurne dni lub podczas siedzenia przy oknie.

Jak rozpoznać, że krem przeciwsłoneczny chroni również przed UVA?

Nie każdy krem przeciwsłoneczny zapewnia taki sam poziom ochrony. Na opakowaniu szukajcie oznaczenia:

• UVA w kółku
• Broad Spectrum  (ochrona szerokopasmowa)
• lub systemu od PA+ do PA++++

Oznaczenia te informują, że produkt chroni nie tylko przed promieniowaniem UVB (oparzeniami), lecz także przed promieniowaniem UVA, które przyspiesza starzenie się skóry. Dlatego przy wyborze kremu przeciwsłonecznego nie wystarczy zwracać uwagi wyłącznie na wartość SPF – równie ważne jest sprawdzenie, czy produkt zapewnia ochronę szerokopasmową.

UVA i UVB na prostym przykładzie

Wyobraźcie sobie skórę jako drewniany płot. UVB jest jak ogień, który szybko opala płot i pozostawia widoczne uszkodzenia. UVA działa wolniej – podobnie jak wilgoć, która stopniowo osłabia drewno od środka. Na pierwszy rzut oka można tego nie zauważyć, ale z czasem objawia się to starzeniem i pogorszeniem jakości materiału.

Podobnie jest ze skórą. UVB powoduje natychmiastowe oparzenie, natomiast UVA uczestniczy w długotrwałym uszkadzaniu skóry. Dlatego ważna jest ochrona przed oboma rodzajami promieniowania.

Jak wybrać odpowiedni SPF?

Skoro już wiecie, co oznacza SPF i dlaczego ważna jest ochrona skóry zarówno przed UVA, jak i UVB, pojawia się kolejne pytanie:

Jaki współczynnik ochrony będzie dla Was odpowiedni?

To zależy od rodzaju skóry, intensywności promieniowania słonecznego, miejsca, w którym się znajdujecie, a także od tego, jak długo planujecie przebywać na słońcu. Ogólnie dermatolodzy zalecają stosowanie co najmniej SPF 30, natomiast przy dłuższej ekspozycji na słońce lub w przypadku wrażliwej skóry lepszym wyborem jest SPF 50.

SPF do miasta i na zwykły dzień

Możecie pomyśleć: „Przecież dziś nie idę na basen, po co mam nakładać krem przeciwsłoneczny?”. Właśnie w tym miejscu wiele osób popełnia błąd. Promieniowanie UV działa na skórę także podczas drogi do pracy, prowadzenia samochodu, spaceru z psem, siedzenia na tarasie czy uprawiania sportu na świeżym powietrzu.

Jeśli większość dnia spędzacie w pomieszczeniu, a na zewnątrz przebywacie krótko, w większości przypadków wystarczy SPF 30. Jeśli jednak macie bardzo jasną cerę, przebarwienia lub stosujecie kosmetyki z kwasami albo retinolem, lepszym wyborem będzie SPF 50.

SPF na wakacje nad morzem

Nad morzem promieniowanie UV jest intensywniejsze, a jego działanie wzmacnia odbicie od wody i piasku. Zaleca się SPF 50, ochronę szerokopasmową (UVA + UVB), ponowne nakładanie co dwie godziny oraz reaplikację po kąpieli, nawet jeśli produkt jest wodoodporny.

SPF w góry

Wiele osób bagatelizuje słońce w górach. Wraz ze wzrostem wysokości nad poziomem morza rośnie bowiem intensywność promieniowania UV. Dodatkowo śnieg może odbijać dużą część promieni słonecznych z powrotem na skórę. Dlatego także podczas zimowych wędrówek lub jazdy na nartach warto stosować SPF 50.

SPF podczas uprawiania sportu

Jeśli uprawiacie sport na świeżym powietrzu, produkt ochronny powinien być odporny na pocenie, częsty ruch i ewentualny kontakt z wodą. Wybierajcie produkty oznaczone jako Water Resistant lub Very Water Resistant, pamiętając jednak, że nawet one nie zapewnią ochrony przez cały dzień bez ponownej aplikacji.

SPF dla dzieci

Skóra dzieci jest cieńsza i bardziej wrażliwa niż skóra dorosłych. Zaleca się SPF 50, ochronę szerokopasmową, najlepiej filtry mineralne w przypadku wrażliwej skóry, a także odzież ochronną, kapelusz i przebywanie w cieniu. W przypadku niemowląt do 6. miesiąca życia ogólnie zaleca się unikanie bezpośredniego słońca.

SPF w czasie ciąży

W czasie ciąży skóra bywa bardziej wrażliwa i podatna na powstawanie przebarwień (melasmy). Regularne stosowanie dobrej jakości SPF może pomóc zmniejszyć ryzyko ich pojawienia się.

Szybki przegląd

Co oznaczają symbole na kremach przeciwsłonecznych?

Opakowania kremów przeciwsłonecznych zawierają wiele symboli i skrótów. Przyjrzyjmy się najważniejszym z nich.

UVA w kółku – jeśli na opakowaniu znajdziecie litery UVA umieszczone w kółku, oznacza to, że produkt spełnia europejskie wymagania dotyczące ochrony przed promieniowaniem UVA. Jest to jeden z najważniejszych symboli, którego nie powinno zabraknąć na dobrej jakości kremie przeciwsłonecznym.

Broad Spectrum – oznaczenie to informuje, że krem przeciwsłoneczny chroni zarówno przed promieniowaniem UVB, jak i UVA. Przy wyborze produktu warto postawić właśnie na ochronę szerokopasmową.

PA+, PA++, PA+++, PA++++ – system ten jest stosowany głównie w kosmetykach azjatyckich. Im więcej plusów ma produkt, tym wyższy poziom ochrony przed promieniowaniem UVA.

Water Resistant – oznaczenie to nie znaczy, że krem przeciwsłoneczny jest całkowicie wodoodporny. Zazwyczaj informuje, że produkt zachowuje ochronę przez około 40 minut przebywania w wodzie.

Very Water Resistant – ochrona utrzymuje się przez około 80 minut w wodzie. Również w tym przypadku po kąpieli lub wytarciu się ręcznikiem należy nałożyć nową warstwę produktu.

Symbol otwartego słoiczka (PAO) – na tylnej części opakowania kosmetyku często znajduje się mały symbol otwartego słoiczka z liczbą, na przykład 6M lub 12M. Informuje on, przez ile miesięcy po otwarciu można bezpiecznie używać produktu.

Mineralny czy chemiczny krem przeciwsłoneczny?

Jedno z najczęściej zadawanych pytań przy wyborze kremu przeciwsłonecznego brzmi: lepszy jest mineralny czy chemiczny SPF? Prawda jest taka, że nie istnieje jedna uniwersalna odpowiedź – każdy rodzaj ma swoje zalety i ograniczenia.

Mineralny krem przeciwsłoneczny

Filtry mineralne zawierają najczęściej tlenek cynku oraz dwutlenek tytanu. Tworzą na powierzchni skóry warstwę ochronną i chronią ją przed promieniowaniem UV. Nowoczesne filtry mineralne pochłaniają również część promieniowania, dlatego ich działania nie wyjaśnia się już wyłącznie jako „lustra odbijającego promienie”.

Zalety: odpowiednie dla wrażliwej skóry, odpowiednie dla dzieci, mniejsze ryzyko podrażnień, działają natychmiast po nałożeniu.

Wady: mogą pozostawiać biały film, często mają gęstszą konsystencję, niektóre trudniej się rozprowadzają.

Nasze mineralne kremy przeciwsłoneczne WoodenSpoon nie pozostawiają białego filmu na skórze. Koniecznie je wypróbuj i dołącz do grona zadowolonych klientek naszego sklepu.  

Chemiczny krem przeciwsłoneczny

Chemiczne filtry UV pochłaniają promieniowanie UV i przekształcają je w ciepło, które następnie jest uwalniane ze skóry.

Zalety: lekka konsystencja, łatwe rozprowadzanie, brak białego filmu, odpowiednie pod makijaż.

Wady: w przypadku bardzo wrażliwej skóry niektóre filtry mogą powodować podrażnienia; zazwyczaj zaleca się ich aplikację około 15–20 minut przed wyjściem na słońce.

Porównanie

Jeśli macie wrażliwą cerę lub preferujecie bardziej naturalne podejście do pielęgnacji skóry, mineralne kremy przeciwsłoneczne mogą być odpowiednim wyborem. Jeśli zależy Wam przede wszystkim na lekkiej konsystencji i komforcie codziennego noszenia, możecie wybrać filtry chemiczne. Najważniejsze jest wybranie produktu, którego będziecie używać regularnie i w odpowiedniej ilości.

Krem przeciwsłoneczny do twarzy czy do ciała?

Na pierwszy rzut oka mogą wydawać się takie same, jednak istnieją między nimi różnice. Kremy do twarzy są zazwyczaj lżejsze, mniej tłuste, odpowiednie pod makijaż i dostosowane do bardziej wrażliwej skóry twarzy. Z kolei kremy przeciwsłoneczne do ciała często mają gęstszą konsystencję i są przeznaczone do pokrywania większych powierzchni skóry.

Jeśli spędzacie cały dzień na słońcu i nie macie pod ręką specjalnego produktu do twarzy, krem do ciała jest lepszym wyborem niż brak jakiejkolwiek ochrony. Do codziennego stosowania wygodniejszy jest jednak krem przeciwsłoneczny przeznaczony bezpośrednio do twarzy.

Krem na dzień z SPF czy osobny krem przeciwsłoneczny?

Kremy na dzień z SPF są odpowiednie na krótki pobyt na zewnątrz lub jako dodatkowa ochrona. Jeśli jednak planujecie dłuższy pobyt na słońcu, uprawianie sportu, przebywanie nad wodą lub urlop, lepiej postawić na osobny krem przeciwsłoneczny.

Powód jest prosty – większość osób nakłada krem na dzień w mniejszej ilości, niż jest potrzebna do uzyskania deklarowanego poziomu ochrony. Dlatego rzeczywista ochrona może być znacznie niższa niż wartość SPF podana na opakowaniu.

Jak prawidłowo stosować krem przeciwsłoneczny, aby naprawdę działał

Nawet najlepszej jakości krem przeciwsłoneczny nie zapewni wystarczającej ochrony, jeśli będzie stosowany nieprawidłowo. Najczęstsze błędy są proste – nakładamy zbyt małą ilość, zapominamy o ponownej aplikacji lub pomijamy miejsca, które są narażone na słońce tak samo jak twarz.

Ile kremu przeciwsłonecznego nakładać?

Jednym z najczęstszych błędów jest nałożenie zbyt cienkiej warstwy. Wartość SPF podana na opakowaniu obowiązuje tylko wtedy, gdy stosuje się odpowiednią ilość produktu. Jeśli nałożycie jedynie połowę zalecanej ilości, poziom ochrony może być znacznie niższy.

Zasada dwóch palców: na twarz i szyję zaleca się nakładanie takiej ilości kremu przeciwsłonecznego, która tworzy dwie ciągłe linie na palcu wskazującym i środkowym. Ta prosta zasada pomaga zastosować ilość zbliżoną do tej używanej podczas laboratoryjnych testów SPF.

Ile kremu na całe ciało? Orientacyjna zalecana ilość dla osoby dorosłej wynosi około 30–35 ml, czyli mniej więcej sześć łyżeczek. Najłatwiej podzielić ciało na poszczególne części: twarz i szyję, każdą rękę, przednią część tułowia, plecy oraz każdą nogę. Dzięki temu zmniejsza się ryzyko pominięcia któregoś obszaru.

Kiedy nakładać krem przeciwsłoneczny?

Mineralne kremy przeciwsłoneczne zaczynają chronić praktycznie natychmiast po nałożeniu. W przypadku filtrów chemicznych zazwyczaj zaleca się aplikację około 15–20 minut przed ekspozycją na słońce, aby filtry mogły równomiernie rozłożyć się na skórze. Niezależnie od rodzaju kremu najlepiej nałożyć go jeszcze w domu, a nie dopiero po przyjściu na plażę.

Jak często odnawiać SPF?

Jednorazowa aplikacja nie wystarczy. Warstwa ochronna stopniowo ściera się wskutek pocenia, kąpieli, tarcia odzieży, wycierania ręcznikiem i dotykania twarzy. Ogólnie zaleca się ponowną aplikację SPF co dwie godziny oraz zawsze po kąpieli lub intensywnym poceniu. Nawet wodoodporny krem przeciwsłoneczny po pewnym czasie trzeba nałożyć ponownie.

O których miejscach najczęściej zapominamy?

Wiele osób dokładnie smaruje twarz, ramiona czy ręce, ale niektóre części ciała pozostają bez ochrony. Najczęściej są to uszy, powieki, szyja, kark, usta, podbicia stóp oraz skóra przy linii włosów. Właśnie te miejsca często ulegają oparzeniu jako pierwsze.

Jak przechowywać krem przeciwsłoneczny?

Krem przeciwsłoneczny jest kosmetykiem, którego skuteczność może obniżyć niewłaściwe przechowywanie. Jeśli przez długi czas jest narażony na wysoką temperaturę lub bezpośrednie słońce, filtry ochronne mogą ulec degradacji.

Nie pozostawiajcie kremu przeciwsłonecznego na desce rozdzielczej samochodu, w pełnym słońcu na plaży, w pobliżu źródeł ciepła ani w rozgrzanym bagażniku. Najlepiej przechowywać go w cieniu lub w torbie plażowej.

Jak długo można go używać po otwarciu?

Na opakowaniu znajdziecie symbol otwartego słoiczka z oznaczeniem, na przykład 6M lub 12M. Oznacza ono, że po otwarciu produkt należy zużyć odpowiednio w ciągu 6 lub 12 miesięcy. Jeśli zauważycie zmianę koloru, zapachu lub konsystencji, lepiej nie używać kremu przeciwsłonecznego, nawet jeśli okres wskazany na opakowaniu jeszcze nie upłynął.

Czy SPF wpływa na produkcję witaminy D?

To jedno z najczęściej zadawanych pytań. Teoretycznie krem przeciwsłoneczny może zmniejszać ilość promieniowania UVB uczestniczącego w produkcji witaminy D. W praktyce jednak większość osób nie nakłada SPF idealnie ani w wystarczającej ilości, dlatego pewna ilość promieni UVB i tak dociera do skóry.

Zgodnie z dostępną wiedzą naukową regularne stosowanie kremu przeciwsłonecznego w codziennym życiu zazwyczaj nie prowadzi do znaczącego niedoboru witaminy D. Jeśli podejrzewacie jej niedobór, lepiej skonsultować się z lekarzem i ewentualnie suplementować witaminę D zgodnie z zaleceniami, niż celowo rezygnować z ochrony przeciwsłonecznej.

Najczęstsze błędy podczas stosowania SPF

Nawet jeśli regularnie używacie kremu przeciwsłonecznego, niektóre nawyki mogą znacząco obniżać jego skuteczność. Unikajcie następujących błędów:

• nakładacie zbyt małą ilość kremu
• smarujecie się dopiero po wyjściu na słońce
• zapominacie o uszach, szyi lub podbiciach stóp
• nie odnawiacie kremu przeciwsłonecznego w ciągu dnia
• używacie produktu otwartego od kilku lat
• polegacie wyłącznie na makijażu z SPF
• uważacie, że w pochmurną pogodę ochrona nie jest potrzebna.

Najczęstsze pytania o SPF i ochronę przeciwsłoneczną

Czym jest SPF? SPF to współczynnik ochrony określający, jak skutecznie krem przeciwsłoneczny chroni skórę przed promieniowaniem UVB powodującym oparzenia. Wyższa wartość oznacza wyższy poziom ochrony, ale nie nieograniczony czas przebywania na słońcu.

Jaka jest różnica między promieniowaniem UVA i UVB? Promieniowanie UVB powoduje natychmiastowe oparzenia skóry, natomiast UVA przenika głębiej i w dłuższej perspektywie przyczynia się do jej starzenia, powstawania zmarszczek oraz przebarwień. Dobry krem przeciwsłoneczny powinien chronić przed oboma rodzajami promieniowania.

Jaki SPF jest najlepszy na co dzień? Na zwykły dzień wystarczy SPF 30, natomiast przy dłuższym pobycie na słońcu, podczas urlopu, uprawiania sportu lub w przypadku wrażliwej skóry zaleca się SPF 50.

Czy SPF 50 jest znacznie lepszy od SPF 30? Różnica w rzeczywistym poziomie ochrony nie jest duża – SPF 30 zatrzymuje około 97% promieniowania UVB, a SPF 50 około 98%. Ważniejsze od wysokiej liczby jest nałożenie odpowiedniej ilości kremu i jego regularna reaplikacja.

Jak często należy ponownie nakładać krem przeciwsłoneczny? Zaleca się ponowną aplikację co dwie godziny oraz zawsze po kąpieli, intensywnym poceniu lub wytarciu się ręcznikiem – również w przypadku produktów wodoodpornych.

Ile kremu przeciwsłonecznego należy nałożyć? Na twarz i szyję sprawdza się zasada dwóch palców – dwóch ciągłych linii kremu na palcu wskazującym i środkowym. Na całe ciało osoby dorosłej zaleca się około 30–35 ml, czyli mniej więcej sześć łyżeczek.

Lepszy jest mineralny czy chemiczny krem przeciwsłoneczny? Mineralny krem przeciwsłoneczny lepiej sprawdza się przy wrażliwej skórze i u dzieci, działa natychmiast po nałożeniu i wiąże się z mniejszym ryzykiem podrażnień. Chemiczny krem przeciwsłoneczny ma lżejszą konsystencję i nie pozostawia białego filmu. Wybór zależy od rodzaju skóry i osobistych preferencji.

Czy krem przeciwsłoneczny ogranicza produkcję witaminy D? Przy zwykłym stosowaniu zazwyczaj nie w znacznym stopniu, ponieważ większość osób nie nakłada SPF w ilości wystarczającej do całkowitego zablokowania promieniowania UVB. Przy podejrzeniu niedoboru witaminy D lepiej skonsultować się z lekarzem niż rezygnować z ochrony przeciwsłonecznej.

Czy potrzebuję SPF również wtedy, gdy jest pochmurno? Tak. Promieniowanie UVA przenika przez chmury i szyby okienne, dlatego skóra starzeje się również w pochmurne dni, nawet jeśli nie zauważycie od razu oparzenia.

Czy można używać kremu przeciwsłonecznego z poprzedniego sezonu? Zależy to od okresu przydatności po otwarciu, wskazanego na opakowaniu symbolem otwartego słoiczka (na przykład 6M lub 12M). Jeśli zmienił się kolor, zapach lub konsystencja produktu, lepiej go nie używać, nawet jeśli wskazany okres jeszcze nie upłynął.

Podsumowanie

Ochrona przeciwsłoneczna nie sprowadza się wyłącznie do wyższej liczby na opakowaniu kremu. Rzeczywistą ochronę zapewnia połączenie odpowiednio dobranego SPF, ochrony szerokopasmowej przed UVA i UVB, właściwej ilości nałożonego produktu oraz regularnej reaplikacji w ciągu dnia.

Na zwykły dzień wystarczy SPF 30, natomiast na wakacje, podczas uprawiania sportu, pobytu w górach oraz w przypadku wrażliwej lub dziecięcej skóry warto wybrać SPF 50 z ochroną szerokopasmową. Filtry mineralne są łagodniejszym wyborem dla skóry wrażliwej i dziecięcej, zaś chemiczne docenią osoby preferujące lekką konsystencję. Niezależnie od rodzaju kremu największe znaczenie ma sposób jego stosowania – ilość, moment aplikacji i regularność odnawiania ochrony.

Stosując się do tych zasad, ochronisz skórę zarówno przed oparzeniami, jak i długotrwałymi skutkami promieniowania słonecznego, takimi jak przedwczesne zmarszczki czy przebarwienia.

Chroń skórę w naturalny sposób

Jeśli szukasz kremu przeciwsłonecznego z filtrami mineralnymi, który jest łagodny dla skóry wrażliwej i dziecięcej, zobacz naszą ofertę mineralnych kremów przeciwsłonecznych w sklepie. Po opalaniu możesz również zmiękczyć i ukoić skórę naturalnymi hydrolatami lub odżywczymi olejami roślinnymi z naszej oferty.